avgdigital-omnibusai-regelgevingpseudonimiseringpersoonsgegevens

Digital Omnibus AVG: wat de Raad wil voor AI-projecten

18 november 20268 min lezenPixel Management

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels

Op 21 oktober 2026 stelde Coreper, het overleg van de permanente vertegenwoordigers van de lidstaten, het onderhandelingsmandaat van de Raad vast voor het AVG-deel van de Digital Omnibus. Wie voor 2027 AI-projecten op eigen klantdata plant, kreeg daarmee een ander signaal dan de Commissie een jaar eerder gaf.

De Digital Omnibus AVG is het Europese wetsvoorstel dat de AVG op onderdelen wijzigt, onder meer de definitie van persoonsgegevens, de regels voor AI-training en de meldplicht voor datalekken, en het is nog geen wet. De Raad schrapt in zijn mandaat de relatieve definitie van persoonsgegevens die de Commissie voorstelde, en het Europees Parlement heeft nog geen standpunt. Tot er een akkoord ligt én de tekst in het Publicatieblad staat, geldt de AVG zoals je die kent.

Wat stelde de Commissie voor en wat wil de Raad nu?

De Europese Commissie publiceerde het voorstel op 19 november 2025 als COM(2025) 837, procedure 2025/0360(COD). Artikel 3 van dat voorstel wijzigt de AVG. De Raad zette zijn eigen versie in Raadsdocument 14756/26 van 22 oktober 2026, met de wijzigingen ten opzichte van de Commissie vetgedrukt of doorgestreept. De kolom 'AVG vandaag' volgt de huidige tekst van de AVG (Verordening (EU) 2016/679).

OnderwerpAVG vandaagCommissie (nov 2025)Raad (okt 2026)
Definitie persoonsgegevens (art. 4 lid 1)Elk gegeven over een identificeerbare persoonRelatief: niet persoonlijk voor wie de persoon niet kan identificerenGeschrapt, definitie blijft ongewijzigd
Gepseudonimiseerde dataBlijft persoonsgegevenCommissie bepaalt per uitvoeringshandeling wanneer niet meerNieuw art. 25a: niet persoonlijk voor een derde die niet kan identificeren, wel voor een verwerker
AI-ontwikkeling op gerechtvaardigd belangKan via art. 6 lid 1 sub f, met belangenafwegingNieuw art. 88c, met onvoorwaardelijk bezwaarrechtArt. 88 bis, met het gewone bezwaarrecht van art. 21
Bijzondere persoonsgegevens in AIAlleen met een uitzondering uit art. 9 lid 2Nieuwe uitzondering voor AI-ontwikkeling en -gebruikAlleen onbedoelde, resterende gegevens; wissen zonder onnodige vertraging
Meldplicht datalek (art. 33)72 uur, tenzij geen risico96 uur, alleen bij hoog risico96 uur, alleen bij hoog risico, met een nationaal meldpunt
Wie legt de criteria vastToezichthouders en EDPBCommissie, via uitvoeringshandelingenEDPB, via een advies

Het patroon is duidelijk. Waar de Commissie de reikwijdte van de AVG verkleinde, trekt de Raad die grotendeels terug. Waar het om administratieve lasten gaat, zoals de meldplicht, volgt de Raad de Commissie.

Wat betekent het voor de definitie van persoonsgegevens?

De definitie van persoonsgegevens in de AVG blijft volgens de Raad zoals ze is. De Commissie wilde aan artikel 4 lid 1 drie zinnen toevoegen, met als kern: informatie is niet persoonlijk voor een organisatie die de betrokkene met redelijkerwijs beschikbare middelen niet kan identificeren. De Raad heeft die zinnen in zijn mandaat volledig doorgestreept, net als de bijbehorende overweging 27.

Daarvoor in de plaats komt een smallere regel, alleen voor gepseudonimiseerde gegevens. Het nieuwe artikel 25a in de Raadstekst zegt dat gepseudonimiseerde data geen persoonsgegevens zijn voor een derde die de betrokkene niet kan identificeren. Geeft die derde de data door aan iemand die dat wel kan, dan is zowel de doorgifte als de verdere verwerking een verwerking van persoonsgegevens. En lid 4 sluit een ontsnappingsroute af: data die een verwerker namens een verantwoordelijke verwerkt, blijven voor die verwerker persoonsgegevens.

Dat laatste raakt elk AI-project met een cloudaanbieder. De meeste aanbieders van taalmodellen treden op als verwerker. Onder de Commissietekst viel te verdedigen dat een aanbieder die alleen gepseudonimiseerde prompts ziet, geen persoonsgegevens verwerkt. Onder de Raadstekst kan dat niet. Hoe het Hof van Justitie in EDPS tegen SRB al per partij naar herleidbaarheid kijkt, en hoe je een lokaal pseudonimiseringsfilter bouwt, beschreven we eerder; dat herhalen we hier niet.

AI trainen op eigen data: wat verandert er volgens de Raad?

AI-ontwikkeling op basis van gerechtvaardigd belang blijft in beide teksten mogelijk, maar de Raad maakt er geen aparte vrijbrief van. De Commissie stelde een artikel 88c voor dat verwerking voor de ontwikkeling en het gebruik van een AI-systeem of AI-model uitdrukkelijk onder gerechtvaardigd belang bracht, met een lijst waarborgen en een onvoorwaardelijk recht van bezwaar voor betrokkenen.

De Raad hernoemt het tot artikel 88 bis en kleedt het uit. Lid 1 zegt alleen nog dat zulke verwerking op gerechtvaardigd belang volgens artikel 6 lid 1 sub f kan plaatsvinden. Lid 2 voegt toe dat je als verantwoordelijke zelf de juiste grondslag moet kiezen. Lid 3 schrijft passende maatregelen voor, ongeacht de grondslag, "including the right to object under Article 21". Dat is het gewone bezwaarrecht van de AVG: je mag doorgaan als je dwingende gerechtvaardigde gronden aantoont. Het onvoorwaardelijke opt-out van de Commissie is weg.

Bij bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheid of etniciteit, is het verschil groter. De Commissie wilde in artikel 9 lid 2 een nieuwe uitzondering (k) voor verwerking "in the context of the development and operation of an AI system". De Raad beperkt die tot "incidental processing of residual data, where not intended by the controller". Vind je zulke gegevens in je trainings-, test- of validatieset, dan moet je ze zonder onnodige vertraging wissen. Lukt dat technisch niet, of alleen met kennelijk onevenredige inspanning, dan moet je ze afschermen tegen verdere verwerking, gebruik in output en doorgifte.

Concreet: wie een model wil finetunen op klantdossiers waarin gezondheidsgegevens staan, krijgt van de Raad geen nieuwe grondslag. De uitzondering dekt alleen wat er ondanks je filter doorheen glipt. Wanneer een eigen AI-model trainen zinvol is, hangt dus nog steeds af van of je bijzondere gegevens er vooraf uit krijgt.

Bouw geen businesscase op de versie van de Commissie

De Commissietekst is de ruimste van de drie, en juist die is het minst waarschijnlijk om ongewijzigd wet te worden. Een plan dat pas klopt als pseudonieme data voor je AI-leverancier geen persoonsgegevens meer zijn, of als AI-ontwikkeling een eigen uitzondering voor bijzondere gegevens krijgt, rust op een tekst die de lidstaten hebben afgewezen.

Plan voor 2027Kun je op bouwenBouw je niet op
RAG over klantdata via een cloudmodelHuidige AVG: verwerkersovereenkomst, DPIA, doorgifteregelsDat gepseudonimiseerde prompts buiten de AVG vallen
Finetunen op eigen dataGerechtvaardigd belang met belangenafweging, zoals nu alEen AI-uitzondering voor bijzondere persoonsgegevens
Gepseudonimiseerde dataset delen met een partnerHof-lijn uit C-413/23 P, per ontvanger beoordeeldEen uitvoeringshandeling die het voor je beslist
Incidentprocedure72 uur melden bij de Autoriteit PersoonsgegevensDe 96-uursgrens of de hoog-risicodrempel

Wat wél veilig is: een pseudonimiseringsfilter vóór elke externe aanroep, een vaste stap die bijzondere gegevens uit trainingssets haalt, een gedocumenteerde wisprocedure en een belangenafweging per AI-toepassing. Die maatregelen zijn vandaag nodig en blijven onder alle drie de teksten nodig. Ze horen in je DPIA voor het AI-project, niet in een apart omnibusdossier.

Tijdwinst

Bespaar 4 uur per week op per AI-project uitzoeken welke AVG-regels nu en straks gelden

Wanneer gaat de Digital Omnibus AVG gelden?

Er is geen datum. Het Europees Parlement heeft nog geen standpunt: volgens de Legislative Observatory van het Parlement behandelen de commissies ITRE en LIBE het voorstel samen, lag het ontwerpverslag er op 22 juni 2026 en zijn op 27 juli 2026 amendementen ingediend. Op 12 november 2026 stond de status op "Awaiting committee decision". Daarna volgen een stemming, triloogonderhandelingen tussen Raad, Parlement en Commissie, en formele vaststelling.

De slotbepaling in beide teksten zegt dat de verordening in werking treedt op de derde dag na publicatie in het Publicatieblad. Voor de meeste AVG-wijzigingen is dat ook het moment waarop ze gaan gelden. De nieuwe meldplicht van artikel 33 is een uitzondering: die gaat in beide teksten pas 18 maanden na inwerkingtreding in. Een kalenderdatum volgt uit geen van beide: alles hangt af van wanneer Parlement en Raad het eens worden. Ter vergelijking: het AI Act-deel van dezelfde omnibus werd apart en sneller afgerond, zoals we beschreven in het uitstel van de AI Act-deadlines. Voor het AVG-deel ligt er nog niets vast.

Twee dingen staan wel al in het Raadsmandaat. De EDPB moet binnen zes maanden na inwerkingtreding een advies over pseudonimisering en anonimisering uitbrengen, en binnen negen maanden na toepassing een lijst publiceren van datalekken die wel en niet tot hoog risico leiden. Pas met die documenten wordt de nieuwe tekst in de praktijk bruikbaar.

Wie moet nu iets doen?

Een bedrijf met 50 tot 500 medewerkers dat in 2027 AI op klantdata wil zetten, hoeft niets te wachten. Begin met de AVG van vandaag, kies waar mogelijk een opzet waarin persoonsgegevens je eigen omgeving niet verlaten, en behandel de omnibus als een mogelijke versoepeling van de meldplicht, niet als een vrijstelling voor AI. De bredere regelgeving rond AI, inclusief de AI Act, staat in onze gids over AI-wetgeving in Nederland.

Wil je laten toetsen of je AI-plan onder de huidige AVG en de Raadstekst standhoudt, of je klantdata binnen je eigen infrastructuur houden met lokale AI, dan rekenen we dat door binnen AI-advies.

Dienst

Meer weten over AI advies?

Bekijk dienst →

Benieuwd hoeveel tijd jij kunt besparen?

Vraag een gratis efficiëntie-audit aan. Wij analyseren je processen en laten zien waar de winst zit, vrijblijvend.