wbsosubsidieai-strategiemaatwerk-software

WBSO voor AI-projecten: wat telt als S&O in 2027

16 november 202613 min lezenPixel Management

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels

Een AI-model trainen op je eigen data voelt als onderzoek, maar de Handleiding WBSO 2027 van RVO noemt het in haar eigen voorbeeld geen S&O.

WBSO voor AI is de gewone afdrachtvermindering voor speur- en ontwikkelingswerk, toegepast op AI-software: 36% over de eerste €391.020 S&O-grondslag, en alleen voor technisch nieuwe programmatuur die je eigen medewerkers in een formele programmeertaal schrijven. ChatGPT uitrollen, een SaaS-pakket inrichten of een taalmodel via een API aanroepen valt erbuiten. De verruiming voor AI uit het coalitieakkoord is niet van kracht. Wie wel kwalificeert en op 1 januari 2027 wil starten, dient uiterlijk zondag 20 december in.

Welk AI-werk telt als S&O voor de WBSO?

Het AI-werk dat telt als S&O is smaller dan het woord innovatie doet vermoeden. De Handleiding WBSO 2027 (RVO, versie 1, november 2026) bevat uitgewerkte voorbeelden over machine learning, bots en codegeneratie, en de lijn is scherp: RVO kijkt of jij zelf een programmeertechnisch probleem oplost, niet of het resultaat voor je bedrijf nieuw is.

AI-werkS&O?Grond in de handleiding
ChatGPT, Copilot of een SaaS-pakket inrichten en uitrollenNeeToepassen, samenstellen of implementeren van programmatuur is geen S&O
Taalmodel via een bekende API aanroepen en koppelen aan je systemenNee"Puur het aansturen door bekende API's" is geen S&O
Model maken en trainen met TensorFlow en toepassen in je appNeeVoorbeeld "Toepassing van machine learning"
Betrouwbaarheid van een model verhogenNeeGeldt als eis aan de programmatuur, niet als technisch knelpunt
Bestaande AI-toepassing geschikt maken voor je eigen serversNeeGeschikt maken voor een ander platform is uitgesloten
Team leert een nieuw framework of nieuwe methodeNee"First use": de leerfase telt als opleiding
Code laten genereren met Claude CodeOp zich neeWijst op het bouwen van functionaliteit
Complexe delen zelf schrijven die de code-assistent niet oplostKanJe legt uit welke knelpunten je oplost en welke code je zelf schrijft
Voorziening bouwen die in je programmeertaal ontbreektKanVoorbeeld "Bots en AI-techniek"
Nieuw, efficiënter algoritme uitprogrammerenKanAlleen beschrijven of formuleren telt niet, vastleggen in code wel
Bestaande software op technisch nieuwe wijze laten samenwerkenAlleen alsJe die software hoofdzakelijk zelf hebt ontwikkeld en al toepast

"Kan" is hier geen slag om de arm. RVO beoordeelt per aanvraag, en de handleiding schrijft bij de positieve voorbeelden zelf "kan dit S&O zijn".

Prompts schrijven en een RAG-keten samenstellen staan niet in de handleiding. Onze lezing: een prompt is geen formele programmeertaal, en een RAG-toepassing op een bestaand model en een bestaande vectordatabase valt onder wat de handleiding uitsluit, "nieuwe functionaliteit" op basis van beschikbare technologie. Dat is onze interpretatie, geen uitspraak van RVO.

Waarom modelkwaliteit voor RVO geen technisch knelpunt is

De echte onzekerheid in een AI-project zit meestal in de kwaliteit: haalt het model op jouw documenten de nauwkeurigheid die je nodig hebt? Precies die onzekerheid sluit de WBSO uit. In het voorbeeld "Bots en AI-techniek" staat dat problemen rond het trainen van een model dat intenties herkent geen S&O zijn. Ook problematiek die "zich puur in het statistische domein afspeelt" zonder dat de programmeertechniek je belemmert, telt niet. Betrouwbaarheid is volgens de handleiding "een eis die u stelt aan de werking van de programmatuur".

Dat wringt met hoe AI-teams hun werk ervaren. Maanden itereren op trainingsdata en evaluatiesets is zwaar en onzeker, maar het is voor de WBSO geen ontwikkeling.

Dit voorbeeld is van ons, niet van RVO: je team moet een model binnen een strikte responstijd op eigen hardware laten draaien, de bestaande inferentiesoftware haalt dat niet, en je schrijft zelf een nieuwe techniek om dat op te lossen. Dan zit het probleem in de programmatuur. Het RVO-voorbeeld over machines die realtime moeten samenwerken volgt dezelfde logica: S&O begint waar je buiten de bestaande API's om zelf voorzieningen moet treffen.

Het projectformulier programmatuur (versie 1.9) stelt vier inhoudelijke vragen:

  1. Welke concrete technische knelpunten los je zelf op?
  2. Wat ontwikkel je per knelpunt zelf?
  3. Welke programmeertalen, ontwikkelomgevingen en tools gebruik je?
  4. Waarom is de oplossing technisch nieuw voor jou, en welke technische risico's verwacht je?

Bij die laatste vraag staat een zin die veel aanvragen raakt: "Nieuwheid voor een ondernemer is niet hetzelfde als technische nieuwheid." Een zin als "we bouwen een assistent die klantvragen met 90% nauwkeurigheid beantwoordt" is een functionele eis en haalt het dus niet. RVO wil "onder de technische motorkap" meekijken en vraagt om woorden als "zoals" en "onder meer" te vermijden. De adviseur mag ook LinkedIn-profielen en je website raadplegen om het kennisniveau in je bedrijf in te schatten.

Het S&O-traject stopt zodra je het nieuwe werkingsprincipe hebt aangetoond. De bouw daarna, de uitrol en het onderhoud tellen niet meer mee.

Wat levert WBSO voor AI op in 2027?

WBSO voor AI levert een lagere loonheffing op, geen betaling op je rekening. Je verrekent het voordeel in je aangifte loonheffingen, en pas nadat je een S&O-verklaring hebt ontvangen. De grondslag is S&O-uren maal S&O-uurloon, plus een forfait of je werkelijke kosten en uitgaven. Voor 2027 meldt RVO op 15 september 2026:

  • 36% over de eerste €391.020 grondslag, 50% voor starters en 16% daarboven
  • Forfaitair S&O-uurloon van €33, was €29, de eerste aanpassing sinds 2008
  • Forfait van €10 per S&O-uur tot 1.800 uur en €4 daarboven (handleiding)

Dat uurloon van €33 geldt als je twee jaar eerder geen S&O-verklaring had, voor 2027 dus over 2025. Had je die wel, dan berekent RVO een eigen uurloon uit het werkelijke loon van je S&O-medewerkers.

Een rekenvoorbeeld, indicatief. De aannames: een bv zonder S&O-verklaring over 2025, geen starter, het eigen team besteedt in 2027 4.800 uur aan een AI-project tegen €75 interne kosten per uur (€360.000), en 1.500 van die uren gaan naar technisch nieuwe programmatuur. De rechterkolom laat zien wat er gebeurt als je alle projecturen opvoert.

PostAlleen S&O-uren (1.500)Heel project opgevoerd (4.800)
S&O-loon (uren × €33)€49.500€158.400
Forfait€15.000€30.000
S&O-grondslag€64.500€188.400
Voordeel (36%)€23.220€67.824

De linkerkolom is het getal voor je begroting: €23.220, ruim 6% van de projectkosten. Het verschil van €44.604 met de rechterkolom is geen gemiste kans: RVO wijst die uren af, of je betaalt ze bij een controle terug, mogelijk met boete. Een starter komt met 50% op €32.250. De verhoging van €29 naar €33 levert in dit voorbeeld €2.160 op. De schijf van 16% speelt voor de meeste bedrijven van 50 tot 250 medewerkers niet: bij €33 per uur bereik je de grens van €391.020 pas bij ongeveer 10.276 S&O-uren.

Neem de WBSO daarom mee als meevaller in je AI business case, niet als dragende post. Een project dat zonder die 6% niet rendeert, is geen goed project. Hoe je de rest van het rendement berekent, staat in de ROI van AI berekenen.

Forfait of werkelijke kosten bij GPU-huur?

Het forfait voegt in dit voorbeeld €15.000 toe aan de grondslag, ofwel €5.400 voordeel. Werkelijke kosten winnen zodra de kosten die volledig aan je S&O zijn toe te rekenen daarboven liggen. Huur van apparatuur die uitsluitend voor je eigen S&O dient en licenties voor specifieke tools die daarvoor nodig zijn, noemt de handleiding als voorbeelden. Licenties voor algemeen bedrijfsgebruik, algemeen inzetbare ICT-middelen, afschrijving en inhuur van arbeid zijn uitgesloten.

De prijs van die keuze: de afhandeling duurt 8 weken langer, de keuze geldt het hele kalenderjaar en je houdt een aparte kostenadministratie bij. Of een GPU-server die ook productiewerk draait algemeen inzetbaar is, staat niet in de handleiding. Vraag dat aan RVO voordat je de investering in je aanvraag zet.

De WBSO-deadline van 20 december is een agendaval

De WBSO-deadline voor een start op 1 januari 2027 valt op een zondag, en de WBSO-kalender van RVO (gecontroleerd op 2 november 2026) noemt die zondag gewoon als datum. Reken dus niet op een verschuiving naar maandag. In het weekend is de helpdesk niet bereikbaar, en de handleiding noemt werkdagen van 08.30 tot 17.00 uur.

DatumWat moet er gebeurenVoor wie
Ruim voor 20 decembereHerkenning niveau 3 met machtiging voor RVO-diensten geregeldIedereen zonder eH3
Vrijdag 18 december, 17.00 uurLaatste moment waarop de helpdesk meedenktIedereen
Zondag 20 december 2026Aanvraag met start 1 januari 2027Bv's en anderen met S&O-personeel
Vrijdag 1 januari 2027Aanvraag met start 1 januari 2027Zelfstandigen (S&O-belastingplichtigen)
Zondag 31 januari 2027Aanvraag met start 1 februariBv's en anderen met S&O-personeel
Woensdag 31 maart 2027Gerealiseerde S&O-uren over 2026 doorgevenBv's en anderen met S&O-personeel
Donderdag 30 september 2027Laatste aanvraag voor 2027Iedereen

De echte val zit in de eerste rij. RVO eist inloggen met minimaal eH3, en de handleiding waarschuwt voor "een levertijd van een aantal weken". Wie half november nog geen eH3 heeft, houdt bijna vijf weken over voor een traject dat zelf weken kan duren.

De WBSO-pagina zegt dat zelfstandigen "nog op diezelfde dag" kunnen indienen, en die zin is niet helder. De handleiding en de kalender maken het duidelijk: voor hen is het 1 januari. Voor een bv met personeel blijft het 20 december.

Terugwerkende kracht bestaat niet. Mis je de datum, dan start je aanvraag op zijn vroegst op 1 februari en vallen je januari-uren buiten de S&O-verklaring. Lopende projecten vragen ook een nieuwe aanvraag voor het volgende jaar. Lukt het niet op tijd, dan kun je een vormvrije aanvraag indienen en die later aanvullen. Trek je hem niet in, dan telt hij mee voor het maximum van 4 aanvragen per kalenderjaar.

Krijg je WBSO als een bureau je AI-project bouwt?

Over de factuur van een softwarebureau krijg je in de regel geen WBSO. De regeling beloont eigen S&O: je mag alleen uren opvoeren van medewerkers in dienst, dus geen freelancers of uitzendkrachten. Uren die buiten de EU zijn gewerkt tellen ook niet, wat nearshore teams buiten de EU uitsluit.

Voor uitbesteding maken de WBSO-voorwaarden een onderscheid. Uitbesteed onderzoek komt nooit in aanmerking. Uitbesteed werk kan alleen bij werkelijke kosten, en alleen als het essentieel is voor je eigen S&O-project. Lost de leverancier de technische knelpunten zelf op, dan is er geen eigen S&O van jou om die kosten aan op te hangen.

Dat geldt ook voor ons: als Pixel Management je maatwerk software bouwt, levert onze factuur jou geen WBSO op. Een leverancier kan wel WBSO aanvragen voor zijn eigen S&O, ook als hij dat in opdracht doet, maar dat verlaagt jouw prijs niet vanzelf. Laat WBSO daarom niet de keuze tussen uitbesteden of zelf bouwen bepalen. Bij een echt technisch probleem kan een gemengde opzet wel kloppen: je eigen ontwikkelaars lossen het knelpunt op en een bureau bouwt de toepassing eromheen. Of dat knelpunt bestaat, weet je pas na een eerlijke afweging in software bouwen of kopen.

Dienst

Meer weten over maatwerk software?

Bekijk dienst →

De S&O-administratie moet een controle overleven

De S&O-administratie is de plek waar een AI-project een toegekende WBSO weer kwijtraakt. De handleiding vraagt uren per persoon, per project en per dag, bijgewerkt binnen 10 werkdagen. De projectadministratie werk je bij binnen 2 maanden na elk kwartaal, en alles bewaar je 7 jaar. De uren voor die administratie zelf zijn geen S&O-uren.

Voor software noemt RVO versiebeheer als Github en issuetracking als Jira als bewijs. Datum en naam van wie S&O verrichtte moeten daarin zichtbaar zijn en blijven, ook na een migratie. Dat vraagt bij AI-assistenten extra aandacht. In het voorbeeld over codegeneratie moet je kunnen uitleggen welke code je zelf schrijft en wat de bijdrage van de assistent is. Ons advies: laat dat onderscheid per commit zichtbaar zijn, want een achterafreconstructie overtuigt niemand.

Klopt de administratie niet, dan volgt mogelijk een correctie-S&O-verklaring en een boete. Geef je je uren over 2027 in 2028 niet door, dan stelt RVO ze op nihil vast.

RVO waarschuwt in de handleiding ook voor AI-tools bij het schrijven van de aanvraag: je invoer kan de tool verbeteren en wordt op servers opgeslagen. Een WBSO-aanvraag beschrijft precies je technische aanpak. Die tekst hoort dus niet in een publieke chatbot.

Wat is nog niet zeker voor 2027?

De WBSO-cijfers en de regels rond AI staan in november 2026 nog niet vast. Dit is de stand:

  • Parameters. RVO: "De WBSO-voorwaarden en WBSO-parameters zijn pas definitief als de Eerste Kamer ze heeft goedgekeurd." De Rijksoverheid plande de Eerste Kamer-behandeling van het pakket Belastingplan in december.
  • Verruiming voor AI. Het coalitieakkoord kondigt volgens RVO "een verruiming van de WBSO aan voor AI/Programmatuur", die binnen het generieke karakter van de regeling moet passen. Het ministerie onderzoekt nog waar aanpassingen nodig zijn, er is geen datum. De Handleiding WBSO 2027 bevat de verruiming niet. Begroot er niets op.
  • Innovatiebox. Een S&O-verklaring is een voorwaarde voor deze lagere vennootschapsbelasting. Het kabinet wil het maximum forfait verhogen van €25.000 naar €100.000, naar verwachting per 1 januari 2027. Ook dat voorstel is pas definitief als beide Kamers het hebben aangenomen.

Andere regelingen bieden voor AI weinig houvast. De MIT R&D-samenwerkingsprojecten AI zijn tijdelijk gesloten: in de ronde van 2026 kregen 18 van de 77 gerangschikte voorstellen subsidie uit €3,55 miljoen, en RVO noemde op 2 september 2026 geen datum voor 2027. De MIT-kennisvoucher "opent niet meer". Een breder overzicht staat in AI-subsidies voor het mkb.

Wanneer laat je de WBSO beter liggen?

Laat de WBSO liggen als een van deze antwoorden op jouw AI-project past:

  • Je hebt geen eigen ontwikkelaars in loondienst.
  • Het werk is inrichten, koppelen of aanroepen van bestaande modellen en pakketten.
  • De enige onzekerheid is of het model goed genoeg wordt.
  • Ervaren ontwikkelaars lossen het op met bekende technieken, ook al is het voor jouw bedrijf nieuw.
  • Het gaat om weinig uren: 100 S&O-uren leveren bij €33 en het forfait €1.548 op, tegen dagelijkse urenregistratie per persoon.

Blijft er na deze lijst een echt programmeerprobleem over, dan is de WBSO de moeite waard, mits je voorzichtig begroot en de grens tussen S&O en bouwen bewaakt. Twijfel je of je AI-traject al zo ver is, begin dan bij de vraag wat je moet ontwikkelen: AI-advies inhuren of een AI-toets geeft dat antwoord sneller dan een aanvraag. Fiscaal advies is dit niet: een WBSO-adviseur of je accountant toetst jouw situatie.

Benieuwd hoeveel tijd jij kunt besparen?

Vraag een gratis efficiëntie-audit aan. Wij analyseren je processen en laten zien waar de winst zit, vrijblijvend.