Een open model downloaden kost niets. Wat je ermee mag, staat in een licentie die per model verschilt, en sinds 2025 zitten daar steeds vaker voorwaarden in die een Nederlands bedrijf van 50 tot 500 medewerkers direct raken.
Open-weight licenties zijn de gebruiksvoorwaarden waaronder een maker de gewichten van een AI-model vrijgeeft: ze bepalen of je het model commercieel mag inzetten, aanpassen, in een product verwerken of als dienst aan anderen aanbieden. Een deel is gewone open-sourcelicentie, zoals Apache 2.0 of MIT. Een groeiend deel is een eigen licentie van de maker, met drempels voor omzet of gebruikers, verplichte naamsvermelding en, in het geval van Llama 4, een uitsluiting van bedrijven in de Europese Unie.
Welke open-weight licenties gelden in oktober 2026?
De open-weight licenties van de grote modellen vallen in oktober 2026 uiteen in drie groepen: vrije licenties zonder voorwaarden, eigen licenties met drempels die de meeste bedrijven niet halen, en licenties met een voorwaarde die je wel kan raken.
| Model | Licentie | Commercieel gebruik | Voorwaarde die een Nederlands bedrijf kan raken |
|---|---|---|---|
| Google Gemma 4 | Apache 2.0 | ja | geen |
| OpenAI gpt-oss | Apache 2.0 | ja | geen |
| Mistral Small 4, Large 3 | Apache 2.0 | ja | geen |
| Qwen 3.6 en 3.8 (27B) | Apache 2.0 | ja | geen |
| DeepSeek V4 en V4.1 | MIT | ja | geen |
| Microsoft Phi-4 | MIT | ja | geen |
| GLM-5 tot en met 5.2 | MIT | ja | geen |
| Mistral Medium 3.5, Devstral 2 | Modified MIT | alleen onder $20M maandomzet | omzet van het hele concern telt |
| Meta Muse Spark Open | Muse Model License | ja | aparte overeenkomst als je het als dienst aanbiedt boven $20M omzet; "Built with Muse Spark Open" in je product |
| Kimi K3 | Kimi K3 License | ja | aparte overeenkomst als dienst boven $20M omzet per jaar |
| Qwen3.8-Flash-Next | Qwen Community License | ja, intern | aparte licentie voor elk aanbod als dienst |
| MiniMax M2.7 | eigen licentie | nee, zonder schriftelijke toestemming | elk commercieel gebruik |
| Meta Llama 4 | Llama 4 Community License | niet voor EU-bedrijven | uitsluiting van bedrijven met hoofdvestiging in de EU |
| Mistral Large 4 | nog niet gepubliceerd | onbekend | gewichten aangekondigd voor eind oktober 2026 |
Gecontroleerd op 17 oktober 2026 in de licentieteksten bij de modellen op Hugging Face en bij de makers. Licenties veranderen per versie: dezelfde modelnaam met een nieuw versienummer kan een andere licentie hebben.
Mag een Nederlands bedrijf Llama 4 gebruiken?
Een Nederlands bedrijf mag Llama 4 in de praktijk niet zelf gebruiken. De Acceptable Use Policy van Llama 4, die onderdeel is van de licentie, zegt: "With respect to any multimodal models included in Llama 4, the rights granted under Section 1(a) of the Llama 4 Community License Agreement are not being granted to you if you are an individual domiciled in, or a company with a principal place of business in, the European Union."
Dat klinkt als een uitzondering voor alleen de beeldmodellen. Maar Meta beschrijft de hele Llama 4-familie op de modelkaarten als "natively multimodal AI models". Scout en Maverick vallen er dus allebei onder. De uitzondering is smal: de beperking "does not apply to end users of a product or service that incorporates any such multimodal models". Een Nederlandse klant mag een Amerikaanse dienst gebruiken die op Llama 4 draait. Een Nederlands bedrijf mag Llama 4 niet zelf draaien om die dienst te bouwen.
Meta's nieuwe open model, Muse Spark Open van 15 oktober 2026, kent die EU-uitsluiting niet. Daar draait de licentie om twee andere voorwaarden: een aparte overeenkomst zodra je het model als dienst aan anderen aanbiedt en je concern meer dan $20 miljoen omzet heeft, en de verplichte vermelding "Built with Muse Spark Open" in de gebruikersinterface van elk product, volgens de licentie. Intern gebruik valt buiten de eerste voorwaarde.
Welke omzetdrempels zitten in open-weight licenties?
Omzetdrempels in open-weight licenties gaan bijna altijd over de omzet van het hele concern, niet van de vestiging die het model gebruikt. Dat maakt het verschil voor Nederlandse dochters van internationale groepen.
De strengste voor ons publiek is de Modified MIT-licentie van Mistral, die geldt voor Mistral Medium 3.5 en Devstral 2. Die zegt in de licentietekst: "You are not authorized to exercise any rights under this license if the global consolidated monthly revenue of your company (or that of your employer) exceeds $20 million". Dat is ongeveer $240 miljoen per jaar. Een zelfstandig bedrijf van 300 medewerkers zit daar meestal onder. Een vestiging van 300 medewerkers binnen een groep met een miljard omzet niet, en mag het model dan helemaal niet gebruiken, ook niet intern.
De drempels bij Kimi K3, Muse Spark Open en de grote Qwen-modellen werken anders: ze gelden alleen als je het model als dienst aan derden aanbiedt, en intern gebruik is uitgezonderd. Wie een eigen product bouwt waarin klanten rechtstreeks met het model praten, moet wel opletten. Daarnaast vragen Kimi K3 en Qwen een zichtbare modelnaam in je product boven 100 miljoen gebruikers of $20 miljoen maandomzet.
Reken dit door voordat je investeert. Een eigen model op een licentie die je bij de volgende overname of groeistap kwijtraakt, is een risico dat ook in je contractafspraken over AI-software thuishoort.
Tijdwinst
Bespaar 4 uur per week op handmatig doorlichten van licentievoorwaarden bij elke nieuwe modelversie
Is een open-weight model hetzelfde als open source?
Een open-weight model is niet hetzelfde als open source, en het verschil is meer dan semantiek. Het Open Source Initiative publiceerde op 28 oktober 2024 de Open Source AI Definition 1.0, die naast de gewichten ook "the complete source code used to train and run the system" en voldoende informatie over de trainingsdata vereist. Vrijwel geen enkel groot model levert dat. Het zijn open-weight modellen.
Over Llama is het OSI duidelijk: de licentie is "still not Open Source by any stretch of the imagination", schreef het OSI in februari 2025, onder meer omdat ze gebruikers discrimineert en "any persons in the European Union" uitsluit.
Voor een bedrijf telt de praktische vraag: mag ik het model gebruiken, aanpassen en verspreiden zonder toestemming te vragen? Bij Apache 2.0 en MIT is het antwoord ja. Bij de eigen licenties hangt het af van wie je bent en wat je ermee doet.
Wat betekent de licentie onder de AI-verordening?
Onder de AI-verordening bepaalt de licentie of de maker van het model is vrijgesteld van een deel van zijn verplichtingen, en dat heeft een gevolg voor jou. Artikel 53, lid 2 stelt aanbieders van modellen onder "a free and open-source licence that allows for the access, usage, modification, and distribution of the model" vrij van de plicht technische documentatie bij te houden en aan bedrijven die het model in hun systemen verwerken te verstrekken. Die vrijstelling geldt niet voor modellen met een systeemrisico.
Welke licenties als vrij en open tellen, staat in de richtsnoeren van de Europese Commissie van 18 juli 2025. Niet vrij zijn volgens die richtsnoeren onder meer "usage restrictions triggered by user scale thresholds" en "requirements to obtain separate commercial licences for specific use cases". Een licentie die betaling vraagt boven een bepaalde schaal telt als monetisering. Beperkingen voor attributie mogen wel.
| Licentietype | Vrij en open onder de AI-verordening? | Gevolg voor jou als afnemer |
|---|---|---|
| Apache 2.0, MIT | ja | de maker hoeft je geen technische documentatie te geven |
| Licentie met omzet- of gebruikersdrempel | waarschijnlijk niet | de maker is je documentatie verschuldigd |
| Licentie met regionale uitsluiting | waarschijnlijk niet, de richtsnoeren wijzen onderscheid naar land van herkomst af | idem |
Die laatste kolom is onze lezing van de richtsnoeren, geen uitspraak van de Commissie over een specifieke licentie. Het praktische punt: bij een vrije licentie is er geen wettelijke plicht voor de maker om je te helpen met documentatie, dus moet je die informatie zelf uit de modelkaart halen.
Je wordt zelf pas aanbieder van een model als je het ingrijpend aanpast, volgens de richtsnoeren bij meer dan een derde van de oorspronkelijke trainingsrekenkracht. Gewone fine-tuning door een bedrijf blijft daar ver onder, zoals we uitleggen in ons stuk over een AI-model distilleren. Dat stuk behandelt ook de vraag die hier buiten blijft: of je de uitvoer van een model mag gebruiken om een ander model te trainen.
Hoe kies je een model op licentie?
Een model kies je op licentie met vier vragen, in deze volgorde. Een nee op een van de eerste twee sluit het model uit, hoe goed het ook scoort.
- Heeft je bedrijf zijn hoofdvestiging in de EU? Dan valt Llama 4 af.
- Is de geconsolideerde omzet van je concern hoger dan $20 miljoen per maand? Dan vallen Mistral Medium 3.5 en Devstral 2 af.
- Bied je het model als dienst aan klanten of derden aan? Dan heb je bij Muse Spark Open, Kimi K3 en de grote Qwen-modellen mogelijk een aparte overeenkomst nodig. Voor intern gebruik niet.
- Mag de naam van het model zichtbaar zijn in je product? Muse Spark Open vraagt dat altijd, Kimi en Qwen boven een drempel, MiniMax M3 bij elk commercieel gebruik.
Wie al deze vragen wil vermijden, kiest een model onder Apache 2.0 of MIT. Dat is geen beperking meer: Gemma 4, gpt-oss, Mistral Small 4, DeepSeek V4.1 en de Qwen-modellen van 27 miljard parameters dekken samen bijna elke bedrijfstaak die je lokaal wilt draaien. Hoe ver ze achterlopen op de duurste gesloten modellen, staat in open-weight modellen tegenover frontier. Wat er speelt bij de Chinese modellen in deze tabel, behalve de licentie, beschrijven we in Chinese AI-modellen gebruiken, en welke licentie Mistral Large 4 krijgt, werken we bij zodra Mistral die publiceert.
Het volledige traject van modelkeuze tot beheer staat in onze gids lokale AI voor bedrijven. Wil je een open model in eigen beheer, met een licentie die ook na de volgende groeistap nog klopt? Dat bouwen we binnen lokale AI.