Elke nieuwe modelrelease komt met een prijs per miljoen tokens, en bijna elke vergelijking stopt daar. Voor een redenerend model is dat het verkeerde getal.
Kosten per taak is wat een AI-model kost om één afgeronde opdracht uit te voeren: de invoer, het antwoord en de denktokens die het model onderweg genereert, die je niet ziet maar wel betaalt. Twee modellen met precies dezelfde tokenprijs verschillen daarop in oktober 2026 een factor zeven. Wie op tokenprijs inkoopt, koopt dus blind.
Waarom zegt de prijs per miljoen tokens zo weinig?
De prijs per miljoen tokens zegt weinig omdat redenerende modellen een groot deel van hun werk doen in tokens die niet in het antwoord staan. Die denktokens rekent elke grote aanbieder af als uitvoer, het duurste tarief.
OpenAI schrijft in zijn handleiding voor redenerende modellen dat reasoning tokens "are not visible via the API", maar wel ruimte innemen in het contextvenster en "are billed as output tokens". Anthropic is nog explicieter in de documentatie over denken en kosten: "You are billed for the full thinking process, not the thinking content visible in the response." Je krijgt dus soms een samenvatting van het denkwerk te zien, maar betaalt voor het hele denkproces. Google noemt de kolom op de Gemini-prijspagina letterlijk "Output price (including thinking tokens)".
Daar komt een tweede vertekening bij: een token is niet bij elke aanbieder even groot. Anthropic meldt in zijn modeloverzicht dat Claude-modellen vanaf versie 4.7 een nieuwe tokenizer gebruiken die voor dezelfde tekst ongeveer 30 procent meer tokens telt. Dezelfde Nederlandse offerte kost dus bij de ene aanbieder meer tokens dan bij de andere, nog voordat het model begint na te denken.
Wat je wilt weten is hoeveel een model kost om jouw werk goed af te maken. Dat getal staat op geen enkele prijspagina.
Wat kosten de grote AI-modellen per taak in oktober 2026?
De beste openbare benadering van kosten per taak komt van Artificial Analysis, een onafhankelijk meetbureau dat alle modellen dezelfde set van tien evaluaties laat draaien (de Intelligence Index, versie 4.3) en per model bijhoudt hoeveel tokens dat kost. De tabel hieronder zet de tokenprijs naast die gemeten kosten per taak, opgehaald op 17 oktober 2026.
| Model (denkniveau) | Prijs in / uit per 1M tokens | Index-score | Uitvoertokens voor de index | Kosten per taak |
|---|---|---|---|---|
| Claude Opus 5.5 (max) | $4 / $20 | 58 | 260M | $5,98 |
| Claude Sonnet 5.5 (max) | $2 / $10 | 56 | 420M | $5,46 |
| Claude Opus 5.5 (high) | $4 / $20 | 54 | 53M | $1,82 |
| GPT-6 Astra (max) | $10 / $50 | 53 | 60M | $3,26 |
| Gemini 4 Argon (high) | $2 / $10 | 53 | 110M | $1,99 |
| GPT-6.1 Sol (max) | $2 / $10 | 52 | 67M | $0,72 |
| Claude Sonnet 5.5 (high) | $2 / $10 | 47 | 52M | $0,88 |
| Gemini 3.8 Flash (high) | $0,75 / $3,75 | 41 | 170M | $1,24 |
| DeepSeek V4.1 Flash (max) | $0,30 / $1,20 | 39 | 250M | $0,27 |
| Mistral Large 4 preview | $1,36 / $4,18 | 38 | 200M | $1,13 |
| GPT-6 Luna (max) | $0,10 / $0,50 | 38 | 140M | $0,07 |
Bron: de modelpagina's van Artificial Analysis, bijvoorbeeld die van Claude Sonnet 5.5 en GPT-6.1 Sol. Prijzen in dollars, zoals de aanbieders ze publiceren. De index-taken zijn geen bedrijfstaken, dus lees de kolom als verhouding, niet als jouw factuur.
Kijk naar de vier modellen die $2 / $10 kosten. Claude Sonnet 5.5 op het hoogste denkniveau kost $5,46 per taak, GPT-6.1 Sol $0,72. Zelfde tarief, 7,6 keer zoveel geld, omdat Sonnet op dat niveau 420 miljoen uitvoertokens nodig had en Sol 67 miljoen. Bij de goedkoopste modellen gebeurt hetzelfde: Claude Haiku 5.5 en GPT-6 Luna hebben allebei een tarief van $0,10 / $0,50, maar Haiku verbruikte 440 miljoen tokens tegen 140 miljoen voor Luna en kost per taak drie keer zoveel.
Een lager tarief kan dus duurder uitvallen. Gemini 3.8 Flash heeft een tokenprijs van minder dan de helft van GPT-6.1 Sol, kost per taak $1,24 tegen $0,72, en scoort lager.
Het denkniveau is de knop die je zelf in handen hebt
Het denkniveau (effort) is bij de meeste moderne modellen een instelling per verzoek, en het is de grootste kostenfactor die je zelf bepaalt. Hetzelfde model op een lager niveau is vaak een beter product dan een goedkoper model op het hoogste niveau.
Claude Opus 5.5 laat het verschil zien. Op "max" scoort het 58 en kost het $5,98 per taak. Op "high" scoort het 54 en kost het $1,82. Vier punten minder voor bijna een derde van de prijs. Bij Sonnet 5.5 is de val groter: van 56 naar 47, en van $5,46 naar $0,88.
Let op de standaardinstelling. Volgens Anthropic staan Opus 5.5 en Haiku 5.5 standaard op "medium", Sonnet 5.5 op "high". DeepSeek zet denken standaard aan op "high". Wie een integratie bouwt zonder het niveau expliciet te zetten, laat de aanbieder bepalen wat een taak kost.
Onze werkwijze: begin een nieuwe taak op het laagste denkniveau dat de testset haalt, en verhoog alleen waar de testset dat afdwingt. Hoe je zo'n testset opbouwt, staat in ons stuk over AI-benchmarks beoordelen.
Hoe reken je kosten per taak uit voor je eigen proces?
Kosten per taak voor je eigen proces reken je uit met vier getallen: invoertokens, zichtbare uitvoertokens, denktokens en het foutpercentage. Dat laatste vergeten de meeste vergelijkingen, en het is meestal het grootste bedrag.
Een indicatief voorbeeld. Een groothandel laat 20.000 inkomende documenten per maand uitlezen en in het ERP zetten. Per document gaat er 3.000 tokens in en komt er 500 tokens uit. We vergelijken een middenklasse-model met een goedkoop model.
Model A (tarief $2 / $10, gemeten 1.500 denktokens per document):
- invoer: 3.000 × $2 / 1.000.000 = $0,006
- uitvoer inclusief denken: 2.000 × $10 / 1.000.000 = $0,020
- per document $0,026, per maand $520, omgerekend €462
Model B (tarief $0,10 / $0,50, gemeten 6.000 denktokens per document):
- invoer: 3.000 × $0,10 / 1.000.000 = $0,0003
- uitvoer inclusief denken: 6.500 × $0,50 / 1.000.000 = $0,00325
- per document $0,00355, per maand $71, omgerekend €63
Op tokens wint model B met €399 per maand. Stel nu dat model A op je testset 2 procent fouten maakt en model B 6 procent, en dat een medewerker van €55 per uur vier minuten nodig heeft om een fout te vinden en te herstellen. Vier procentpunt extra fouten is 800 documenten per maand. 800 × 4 minuten is 53 uur, en dat is 800 × €3,67 = €2.933 aan correctiewerk. Model A is dan per maand ruim €2.500 goedkoper.
Wisselkoers: de ECB-referentiekoers van 16 oktober 2026, 1,1253 dollar per euro. De denktokens en foutpercentages in dit voorbeeld zijn aannames. Meet ze op je eigen documenten: dat is een middag werk met vijftig echte voorbeelden.
Het omgekeerde komt ook voor. Bij een taak die een goedkoop model foutloos doet, zoals e-mails rubriceren of een vaste set velden uitlezen, betaal je bij een duur model alleen voor denkwerk dat niets toevoegt. Dan loont het om het werk te verdelen over meerdere modellen, zoals we beschrijven bij modelrouting met kleine taalmodellen.
Welke kortingen en toeslagen veranderen de rekensom?
De kortingen en toeslagen op AI-API's zijn in 2026 groot genoeg om een vergelijking om te draaien. Vijf zijn er voor een Nederlands bedrijf echt van belang.
| Factor | Wat het doet | Bij wie |
|---|---|---|
| Batchverwerking | 50% korting op in- en uitvoer, antwoord niet direct | OpenAI, Anthropic, Google, Mistral |
| Daltarief | 50% korting buiten piekuren | DeepSeek |
| Promptcache | Herhaalde invoer tegen 2 tot 10% van het invoertarief | alle vijf, met verschillende regels |
| Lange context | Hoger tarief boven een drempel | OpenAI boven 272K tokens, Claude Haiku 5.5 vijf keer boven 100K |
| EU-verwerking | 10% toeslag | OpenAI dataresidentie-endpoints, Claude via Bedrock of Google Cloud regionaal, Gemini op Vertex buiten "global" |
Die laatste regel raakt vooral onze lezers. OpenAI rekent volgens zijn pagina over dataverwerking "a 10% uplift" voor dataresidentie-endpoints bij modellen die na 5 maart 2026 zijn uitgebracht. Wie verwerking in de EU eist, wat bij persoonsgegevens vaak verstandig is, moet die 10 procent in elke berekening meenemen. Wat EU-dataresidentie wel en niet regelt, behandelen we in ons stuk over EU-dataresidentie bij Amerikaanse AI-aanbieders.
Batchverwerking is de onderschatte. Documentverwerking, nachtelijke rapportages en het verrijken van een klantbestand hoeven niet binnen een seconde klaar te zijn. Halveer voor dat werk de tokenkosten in je berekening.
Welke AI-prijzen veranderen binnenkort?
Verschillende AI-prijzen van oktober 2026 zijn tijdelijk, en dat staat gewoon op de prijspagina's. Reken met het tarief dat geldt wanneer je systeem in productie draait, niet met het introductietarief.
- Gemini 4 Argon kost tot en met 30 november 2026 $2 / $10 en vanaf 1 december $4 / $20, volgens de Gemini API-prijspagina. De $1,99 per taak in de tabel hierboven is op het tijdelijke tarief gemeten.
- Gemini 3.8 Flash gaat op 1 januari 2027 van $0,75 / $3,75 naar $1,50 / $7,50.
- Mistral Large 4 heeft een introductieprijs van $0,68 / $2,09 tegen een lijstprijs van $1,36 / $4,18, volgens Mistral zelf. Een einddatum noemt de pagina niet. Wat dat model verder betekent, staat in ons stuk over Mistral Large 4.
Een verdubbeling van de tokenprijs verdubbelt je kosten per taak. In het voorbeeld hierboven zou model A op Gemini 4 Argon vanaf december dus €924 per maand kosten in plaats van €462, als het verbruik gelijk blijft.
Wanneer is kosten per taak niet de juiste maatstaf?
Kosten per taak is niet de juiste maatstaf als het volume zo klein is dat de tokens er niet toe doen, of als de data het bedrijf niet mag verlaten. In beide gevallen beslist iets anders.
Bij een paar honderd taken per maand is het verschil tussen $0,07 en $5,98 per taak een paar honderd euro. Dan beslissen kwaliteit en foutkosten, en is het duurste model op het hoogste niveau vaak gewoon de juiste keuze. Bij tienduizenden taken per dag wordt het omgekeerd, en komt de vraag op of een eigen model op vaste hardware goedkoper is. Waar dat omslagpunt ligt, rekenen we voor in AI zonder API-kosten.
Bij vertrouwelijke data is de vraag niet welk API-model het goedkoopst is, maar of een API-model mag. Dan is de rekensom die van lokale AI tegenover cloud-AI, met hardware en beheer in plaats van tokens. Wie de bredere afweging rond modelkeuze en inkoop zoekt, vindt die in onze gids over AI-advies inhuren. Wil je de kosten per taak van je eigen proces laten doorrekenen, inclusief foutkosten, dan doen we dat binnen AI-advies.